KPSS Türkçe - Tekerrür (Sözcük Türleri) Kapsamlı Çalışma Özeti
Giriş: Tekerrür Kavramı ve Önemi
KPSS Türkçe derslerinde tekerrür (tekrarlanan sözcükler veya benzer anlamlı sözcükler) konusu, anlamı pekiştirmek, vurguyu artırmak veya anlatımı güçlendirmek amacıyla kullanılır. Bu konu, özellikle paragraf sorularında ve cümle anlamı bozan yargı sorularında karşımıza çıkar. Tekerrürün doğru anlaşılması, metnin ana fikrini ve yazarın niyetini kavramada kritik rol oynar. Bu özette, tekerrürün çeşitlerini, kullanım amaçlarını, tespit yöntemlerini ve KPSS'de karşımıza çıkabilecek soru tiplerini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
Tekerrürün Kullanım Amaçları
Tekerrür, dilimizde çeşitli amaçlarla kullanılır:
- Vurgu Yapmak: Bir kelimenin veya fikrin üzerine özellikle basmak, onu daha akılda kalıcı kılmak için kullanılır. Örneğin, "Çok çok önemli bir konu."
- Anlamı Pekiştirmek: Verilmek istenen anlamı daha güçlü bir şekilde ifade etmek için benzer veya aynı kelimeler art arda kullanılır. Örneğin, "Günlerdir uykusuz, uykusuz kalmıştım."
- Duygusal Yoğunluk Katmak: Sevinç, üzüntü, öfke gibi duyguları daha yoğun hissettirmek için tekerrürden yararlanılır. Örneğin, "Ah o güzel günler, ne güzel günlerdi!"
- Ritim ve Müzikalite Oluşturmak: Özellikle şiirlerde ve edebi metinlerde metne ahenk katmak için kullanılır.
- Soyut Kavramları Somutlaştırmak: Soyut bir düşünceyi daha anlaşılır kılmak için tekrara başvurulabilir.
Tekerrür Çeşitleri ve Örnekleri
Tekerrür, farklı şekillerde karşımıza çıkabilir:
1. Anlamca Aynı veya Yakın Kelimelerin Tekrarı
Bu tür tekerrürde, kelimeler anlam olarak birbirini destekler veya aynı anlamı farklı kelimelerle ifade eder.
- Örnek: "Bu iş için sabır sabır sabretmek gerekiyor." (Burada 'sabır' kelimesi vurgu için tekrarlanmıştır.)
- Örnek: "Olayın aslı astarı yoktu." (Burada 'aslı astarı' kalıbı, olayın gerçekliğini sorgulamak için kullanılır ve bir tür tekerrürdür.)
- Örnek: "Öğretmen, öğrencisine yavaş yavaş anlatıyordu." (Burada 'yavaş yavaş' zarf-fiil grubu, eylemin gerçekleşme biçimini vurgular.)
2. Zıt Anlamlı Kelimelerin Birlikte Kullanımı (Karşıtlık Yoluyla Vurgu)
Bazen zıt anlamlı kelimeler bir arada kullanılarak bir durumun tamamı veya çelişkisi vurgulanır. Bu da bir tür dolaylı tekerrür olarak düşünülebilir.
- Örnek: "İleri geri konuşmak kimseye fayda sağlamaz." (Burada 'ileri geri' ifadesi, tutarsız ve anlamsız konuşmayı anlatır.)
- Örnek: "Bu konuda art niyet aramamak gerekir." ('Art' ve 'niyet' kelimeleri tek başına kullanıldığında farklı anlamlar verse de, birlikte kullanıldığında olumsuz bir amacı ifade eder.)
3. Edat ve Bağlaçların Tekrarı
Bazı durumlarda edat veya bağlaçlar da anlamı güçlendirmek veya pekiştirmek için tekrarlanabilir.
- Örnek: "Hem çalıştı hem kazandı." (Burada 'hem... hem...' yapısı, iki eylemin de gerçekleştiğini vurgular.)
- Örnek: "Sanki sanki rüyada gibiydim." (Burada 'sanki' zarfı tekrarlanarak şaşkınlık veya gerçeküstülük hissi pekiştirilir.)
Tekerrürün KPSS'deki Yeri ve Soru Tipleri
KPSS'de tekerrür konusu genellikle şu soru tiplerinde karşımıza çıkar:
1. Anlam Bütünlüğü / Bozan Yargı Soruları
Bu sorularda, verilen paragrafta anlamı bozan bir cümle olup olmadığı sorulur. Tekerrürlü ifadeler, metnin akışını bozabilir veya gereksiz yere tekrara düşebilir. Bu durumda, tekerrürün gereksiz olup olmadığına dikkat etmek önemlidir.
2. Vurgu ve Anlamı Pekiştirme Soruları
Metindeki bir kelimenin veya ifadenin hangi amaçla tekrar edildiği sorulabilir. Bu tür sorularda, tekerrürün vurgu, pekiştirme, duygu aktarımı gibi amaçlarından hangisine hizmet ettiğini belirlemek gerekir.
3. Kelime Türleri (Sözcük Türleri) Soruları
Tekerrürlü ifadeler genellikle aynı kelime türünden oluşur (örneğin, zarf-fiil + zarf-fiil, isim + isim). Bu, kelime türlerini tanıma becerisini ölçmek için de bir fırsat sunar.
Pratik Soru Çözme Taktikleri
- Metni Dikkatlice Oku: Tekerrürlü ifadeleri gördüğünüzde durup düşünün. Bu tekrarın bir amacı var mı, yoksa gereksiz mi?
- Amacı Belirle: Tekerrürün vurgu, pekiştirme, duygu katma gibi hangi amaca hizmet ettiğini anlamaya çalışın.
- Anlam Bütünlüğünü Kontrol Et: Özellikle paragraf sorularında, tekrarın metnin genel anlam akışını bozup bozmadığını değerlendirin.
- Kelime Türlerini Hatırla: Tekerrürlü kelimelerin hangi kelime türüne ait olduğunu bilmek, bazen soruyu çözmede yardımcı olabilir.
- Verilen Seçenekleri Değerlendir: Sorunun bağlamına ve seçeneklere göre en uygun açıklamayı seçin.
Önemli Kurallar ve İpuçları
- Her tekrar, tekerrür değildir. Tekerrür, anlamı güçlendirmek veya vurgu yapmak amacıyla yapılan bilinçli bir kullanımdır.
- Gereksiz yere yapılan tekrarlar, anlatım bozukluğuna yol açar. KPSS'de bu tür kullanımlar genellikle eleştirilir.
- Tekerrürlü ifadeler, genellikle zarf-fiillerde (yavaş yavaş, azar azar), isimlerde (gün gün, el el) veya ikilemelerde (akıllı uslu, sağlam salim) görülür.
- İkilemeler, dilbilgisinde özel bir başlık altında incelenir ve çoğu zaman tekerrürün bir alt başlığı olarak düşünülebilir.
- Tekerrürün amacı, sorunun çözümünde anahtar rol oynar.
Sonuç
Tekerrür, dilimizin zenginliğini gösteren önemli bir anlatım biçimidir. KPSS'de bu konuya hakim olmak, hem kelime bilgisini hem de metin anlama becerisini geliştirecektir. Yukarıda belirtilen noktaları dikkatlice gözden geçirerek ve bol bol soru çözerek bu konudaki ustalığınızı artırabilirsiniz. Başarılar!
KPSS'ye Hazırlık İçin Ek Öneriler
Kadir GÜMÜŞ Hocamızın Anlattığı Gibi:
- Bol Bol Okuyun: Farklı türde metinler okuyarak tekerrürün kullanımını gözlemleyin.
- Not Alın: Karşınıza çıkan tekerrürlü örnekleri ve bunların kullanım amaçlarını not alın.
- Tekrar Edin: Konuyu öğrendikten sonra düzenli aralıklarla tekrar ederek bilgilerinizi taze tutun.
- Deneme Sınavları Çözün: Deneme sınavlarındaki Türkçe bölümlerinde tekerrür ile ilgili sorulara özellikle dikkat edin ve çözüm stratejilerinizi geliştirin.
